حسن پيرنيا ( مشير الدوله ) و عباس اقبال آشتيانى

554

تاريخ ايران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاريه ( فارسى )

فضلا و شعرا نبود نام غالب ايشان از ميان رفته بود . اين سلسله‌ها يا بدست يكديگر منقرض شده‌اند و يا امير تيمور گوركان اساس دولت آنانرا برچيده است . 1 - ملوك كرت ملوك آل كرت يك طبقه از ملوك ايران شرقيند كه از نيمهء اول قرن هفتم هجرى تا اواخر قرن هشتم در آن حدود سلطنت داشته‌اند و پاىتخت ايشان همه وقت شهر هرات بوده و اگرچه در تاريخ سياسى اين مملكت اسم و رسم چندانى از اين سلسله بجا نمانده بلكه جمعى از ايشان بسست پيمانى و بىوفائى شهرت يافته‌اند در تاريخ ادبيّات ما نامى بخير از خود باقى گذاشته‌اند . اوّل كسى از اين خاندان كه در تاريخ اسم و رسمى معتبر پيدا كرده ملك ركن الدّين بن تاج الدّين است كه دختر سلطان غياث الدّين محمود غورى را در ازدواج داشته و از طرف آن سلطان بحكومت قلعهء خيسار از قلاع سرحدّى بين هرات و غور منصوب بوده است . ملك ركن الدين در آخر عمر دخترزادهء خويش شمس الدين محمد بن ابى بكر را كه خود يا پدر او به كرت شهرت داشته بجانشينى برگزيد و اين شمس الدّين محمّد كرت در حقيقت مؤسس آل كرت است . كوتوالى ملك ركن الدّين بر قلعهء خيسار مصادف بود با شروع استيلاى مغول ملك ركن الدّين صلاح خود را در تبعيّت از چنگيز خان دانست و براى آنكه وفادارى خود را كاملا باثبات رسانده باشد نواده و جانشين خويش شمس الدّين محمّد كرت را بمصاحبت خان تاتار فرستاد و تا سال 643 كه فوت كرد همچنان مطيع مغول بود . جانشين ملك ركن الدّين يعنى شمس الدّين محمّد ( 643 - 676 ) اگرچه در اوايل امر مورد حسد بعضى امراى مغول واقع شد و جغتاى ميخواست او را باتّهام همدستى با مسلمين مغلوب محاكمه كند ليكن چون از خوشبختى او در همان اوان جغتاى مرد و شمس الدّين باردوى منگو قاآن رسيد خان مغول بپاس سوابق